Ruchy morza

Na ruchy morza składają się najrozmaitsze czynniki i wpływy. Wpadające do oceanów rzeki lądowe, wybuchy wulkanów podmorskich, wiatry wiejące nad morzem, prądy morskie, wpływy kosmiczne, ustawicznie zmieniające się ogrzewanie i parowanie powierzchni morza, oto są przyczyny ruchów, oto regulatory życia w morzu. Przypatrzmy się zatem tym zjawiskom z bliska i zbadajmy, jaki one mają wpływ na organizmy i ich rozmieszczenie w morzu.

Jedną z najważniejszych przyczyn ruchów morza, jest siła przyciągania księżyca i słońca na masy wody; wynikiem tej siły są ruchy periodyczne, regularnie co pewien czas się powtarzające i ogarniające oceany w całości. Jest to tzw. odpływ i przypływ morza.

Ruchy morza wywołane przez przypływy i odpływy najmniej są wyraźnie na pełnym morzu, najsilniejsze natomiast przy brzegach, zwłaszcza jeśli masy wody zmuszone są przesuwać się w ciasnych, wąskich zatokach, o stromym skalistym brzegu. Kiedy na pełnym morzu różnica między najwyższym a najniższym stanem wody nie przechodzi 1 m., w zatokach woda podczas przypływu podnosi się do wysokości 20 m. jak np. w zatoce Chepody. W rzekach przypływ powoduje wsteczny bieg rzeki do kilkunastu i kilkuset km. w głąb lądu, jak np. w Amazonce, gdzie sięga na odległość 800 km. od ujścia.

Przypływ i odpływ nie są jednak zjawiskiem tak prostym i zależnym tylko od siły przyciągającej księżyca i słońca. Na ostateczny bowiem przebieg zjawiska wpływa cały szereg czynników wtórnych, jak ciśnienie barometryczne, wiatry, ruchy dna morskiego, jak i  krzyżujące się i schodzące ze sobą fale morskie, tak, że dokładne obliczenie przypływu i odpływu w pewnym miejscu jest rzeczą bardzo trudne. To jest także przyczyną, że niektóre miejsca jak np. okolica ujścia rzeki Missisipi ma przypływ tylko raz dziennie, inne natomiast częściej niż dwa razy, a np. na wschodnim wybrzeżu Szkocji przypływ powraca nawet co 4 godziny. Biorąc rzecz przeciętnie, można powiedzieć, że woda oceanów dwa razy dziennie przelewa się ku wybrzeżom i zalewa je i dwa razy cofa się od nich, obnażając kilko czy kilkunastometrowy płat wybrzeży.

Te ruchy periodyczne, w każdym miejscu morza się powtarzają, nie mogą pozostać bez wpływu na rośliny i zwierzęta, które za miejsce zamieszkania obrały sobie przybrzeżne okolice mórz.